دانش و ورزش

تاریخچه ورزش معلولین در ایران و جهان

نیاز به ورزش و تاثیر سلامتی آن در افراد معلول بسیار بیشتر از افراد سالم احساس می شود . بی تردید ورزش ، عاملی است که معلولان را به سطح جامعه می کشاند و آنان را در انجام فعالیتها مستقل می سازد.امروزه افراد معلول در سطح وسیعی در فعالیت های اجتماعی و مسابقات شرکت دارند و هویت خود را به جامعه شناسانده اند .
هم اکنون ۱۰۰ سال از ابداع ورزشهای معلولین می گذرد . قرن ۱۸ و ۱۹ میلادی زمانی بود که تاثیر ورزش در سلامت معلولین کاملا شناخته شده بود . بعد از جنگ جهانی اول فیزیوتراپی و ورزش درمانی به اندازه اورتوپدی و جراحی مهم شده بودند . در سال ۱۸۸۸ کلوپ ناشنوایان در برلین آغاز به کار کرد .
سازمان جهانی ورزش ناشنوایان (CISS ) در سال ۱۹۲۲ تاسیس شد ولی افراد ناشنوا با دیگر معلولین همراه نشدند و هم اکنون نیز مسابقات جهانی مربوط به خود را با نام ” مسابقات خاموش” برگزار می کنند . بعد از جنگ جهانی دوم به دلیل تعداد زیاد معلولین جنگی ، ورزشهای افراد معلول جسمی – حرکتی پا به عرصه وجود نهاد .

در تحقیقاتی که برای سلامتی این افراد انجام شد ، مشخص گردید که ورزش یکی از بهترین درمانهای معلولیت است . در سال ۱۹۴۴ دکتر” لودویگ گوتمن” بر اساس درخواست دولت بریتانیا بیمارستان “استوک مندویل ” که یک مرکز جراحی نخاعی بود را تاسیس کرد . در این مرکز ورزش یکی از درمانهای موثر معلولین به حساب می آمد .

ورزش درمانی قدم اول برای ابداع ورزشهای معلولین بود که سپس به مسابقات و رقابت های ورزشی ختم شد . در ۲۸ جولای سال ۱۹۴۸ ، روز افتتاحیه بازیهای المپیک ۱۹۴۸ لندن همزمان بود با افتتاح بازیهای استوک مندویل که در حقیقت در این روز ورزشهای با ویلچر آغاز شد .

در سال ۱۹۵۲ سربازان معلول دانمارکی به ورزش معلولین پیوستند و کمیته رقابت های بین المللی ” استوک مندویل” را تاسیس کردند .

در سال ۱۹۶۰ ، تحت نظارت و حمایت فدراسیون جهانی سربازان قدیمی گروه تحقیقی بین المللی ورزش معلولین جهت مطالعه و تحقیقات ورزش معلولین تاسیس شد و سپس در سال ۱۹۶۴ به افتتاح IOSD یا سازمان جهانی ورزش معلولین ختم شد

. IOSD برای ورزشکاران معلولی مناسب بود که نمی توانند به عضویت کمیته بازیهای جهانی در رشته های ورزشهای معلولین نابینا ، قطع عضو ، قطع نخاعی ، فلج مغزی و فلج قسمتهای مختلف بدن درآیند .

در ابتدا ۱۶ کشور به عضویت ISOD درآمدند و باعث الحاق نابینایان و قطع عضویها به پارالمپیک ۱۹۷۶ تورنتو و معلولین ذهنی در مسابقات سال ۱۹۸۰ در “آرنهیم” گردید .

هدف از برگزاری مسابقات این بود که تمامی انواع ورزشهای معلولین را در بر گیرد و به عنوان یک کمیته هماهنگ کننده فعالیت داشته باشد . به هر حال دیگر سازمانهای مربوط به معلولین مانندCP- ISRA و IBSA در سالهای ۱۹۸۰ و ۱۹۷۸ تاسیس شدند . این چهار سازمان بین المللی همگی نیاز به هماهنگی را احساس کردند .

بنابر این با کمک یکدیگر در سال ۱۹۸۲ ( کمیته هماهنگ کننده ورزشی معلولین در جهان ) را با نام ICC افتتاح کردند . این کمیته متشکل از چهار سازمانCP- ISRA ، IBSA ، ISMGF ، IOSD و چندین دبیر کل و معاون می باشد .

در سالهای بعد کشورهای عضو خواستار حضور بیشتر و داشتن نماینده بیشتر در سازمانها شدند که این امر به تاسیس موسسه مردمی در سال ۱۹۸۹ به نام IPC شد و تا امروز این موسسه تنها سازمان چند منظوره رشته های ورزشی معلولین در جهان است کمیته بین المللی پارالمپیک نماینده بین المللی سازمان ورزش معلولین است.

IPC مسابقات پارالمپیک و دیگر مسابقات ورزش معلولین را در دو سطح کشوری و جهانی برگزار می کند . IPC یک سازمان بین المللی غیر انتفاعی است با ۱۶۰ کمیته ملی پارالمپیک و پنج فدراسیون بین المللی مخصوص ورزش معلولین . در حالیکه دیگر سازمانهای ورزش معلولین تنها یک گروه معلولین با یک ورزش را پوشش می دهند.

IPC به عنوان یک سازمان حمایت گر ، تمامی ورزشها و رشته های ورزشی معلولین را در بر می گیرد .

سازمانهای ورزشی که IPC را می سازند مطمئن هستند که آینده ورزش معلولین بستگی به ورود همه ورزشکاران معلول به صحنه مسابقات دارد .

رقابتهای پارالمپیک بازیهایی است برای ورزشکاران برجسته و مستعدی که قادر نیستند همانند سایر ورشکاران در شرایطی معمولی به رقابت بپردازند. این بازیها همانند رقابتهای عادی المپیک و غالبا” در همان شهر یا کشوری که این بازیها انجام میشود، هر ۴ سال یک باربرگزار میگردد. آنهایی که در این رقابتها شرکت میکنند بر اساس نوع ناتوانی جسمی و معلولیتشان دسته بندی می شوند.

کلمه پارالمپیک از واژه لاتین “para” به معنای “به وسیله” و lympic در اشاره به بازیهای المپیک گرفته شده است.

تاریخ نوپای جنبش پارالمپیک به سال ۱۹۴۸ باز می گردد و این زمانی است که لودویک گوتمن اولین مسابقات معلولان جهان را تحت عنوان استوک مندویل با حضور ورزشکاران قطع نخاعی جنگ جهانی دوم برگزار کرد . سپس دیگر گروههای معلولین سازمانهای ورزشی و بین المللی خود را با انجام ورزشها و مسابقات مختلف به صحنه وارد کردند .

سر لودویگ گاتمن (Sir Ludwig Guttmann) جراح مغز و اعصاب انگلیسی که در بیمارستان استوک مندویل(Stoke Mandeville) آیسلبوری (Ayslebury) انگلیس کار می کرد معتقد بود که بازیهای معلولین باید هم زمان با بازیهای المپیک انجام شود. او کسی بود که اولین بازیهای بین المللی با ویلچر را همزمان با بازیهای المپیک سال ۱۹۴۸ لندن سازماندهی کرد.

وی پس از این ماجرا خیلی زود تلاش کرد تا بازیهای با ویلچر را به رقابتهای رسمی المپیک پیوند دهد و در نهایت موفق شد اولین رقابتهای رسمی و جهانی را در سال ۱۹۶۰ برگزار کند چرا که بازیهای انجام شده در سال ۱۹۵۲ از رسمیت ویژه ای برخوردار نبود.

تنیس معلولین بازیهای تابستانی پارالمپیک در سال۱۹۶۰ در رم ایتالیا برگزار شد.در این بازیها ۲۳ کشور با حدود ۴۰۰ ورزشکار حضور داشتند.

در سالهای بعد به ترتیب ژاپن (توکیو ۱۹۶۴)، اسراییل (تل آویو ۱۹۶ ، آلمان (هیدلبرگ ۱۹۷۲)، کانادا (تورنتو ۱۹۷۶)، هلند (آرنهام ۱۹۸۰)، ایالات متحده آمریکا و انگلیس (نیویورک و استوک مندویل ۱۹۸۴)، کره (سئول ۱۹۸ ، اسپانیا (بارسلونا ۱۹۹۲)، ایالات متحده آمریکا (آتلانتا۱۹۹۶)، استرالیا (سیدنی ۲۰۰۰) و یونان (آتن ۲۰۰۴)!
تاریخچه فدراسیون ورزشهای معلولین ایران

معلولین ایران یکسال پس از پیروزی انقلاب اسلامی و در سال ۱۳۵۸ تاسیس و تحت نظارت سازمان تربیت بدنی فعالیت خود را آغاز نمود . در پی بروز جنگ تحمیلی و حضور جانبازان سرافراز میهن اسلامی در جامعه ، ضرورت ورود این عزیزان به صحنه های ورزشی جهت حفظ سلامتی و روحیه نشاط در میان آنان احساس گردید . لذا با برنامه ریزی صورت گرفته در این خصوص ، به مرور زمان جانبازان نیز به صحنه ورزش و رقابتهای داخلی و خارجی وارد و در سال ۱۳۵۹ نام فدراسیون فوق به فدراسیون ورزشهای جانبازان و معلولین تغییر کرد و در حال حاضر پانزده رشته تحت پوشش این فدراسیون فعالیت دارند .

با گسترش فعالیت های ورزش جانبازان و معلولین و با پیشنهاد ریاست فدراسیون در سال ۱۳۷۶ مبنی بر تاسیس فدراسیون ورزشهای نابینایان به سازمان تربیت بدنی و با پیگیری های بعمل آمده در سال ۱۳۷۸ این فدراسیون به جرگه سایر فدراسیونهای تحت پوشش سازمان تربیت بدنی درآمد که هم اکنون با ۸ رشته ورزشی به فعالیت خود ادامه می دهد .

از سوی دیگر با توسعه ورزش در میان مردان ، با تاسیس انجمن ورزشهای بانوان جانباز و معلول و نابینا در سال ۱۳۶۵ و سپس تاسیس انجمن ورزش بانوان نابینا در سال ۱۳۷۹ ، عملا دو انجمن فوق از بدو تاسیس تحت پوشش معاونت ورزش بانوان قرار گرفته و فعالیت خود را رسما آغاز نمودند . با توجه به فعالیتهای ورزش معلولین که از حدود صد سال قبل در جهان شروع و بعد از جنگ جهانی اول به دلایل پزشکی و روش ورزش درمانی از اهمیت بیشتری برخوردار شده بود منجر به تاسیس باشگاهای ورزش معلولین و از ۱۹۴۸ همزمان با افتتاح مسابقات المپیک لندن روز افتتاح مسابقات بین المللی استوک مندویل که به ورزشهای ویلچری توجه داشت گردید .

به مرور زمان و با تشکیل سازمان جهانی ورزش معلولین نیاز و ضرورت تشکیل کمیته بین المللی پارالمپیک ( IPC) از سوی متولیان ورزش در جهان تشخیص داده شد و این کمیته در سال ۱۹۸۹ به صورت رسمی در کشور آلمان آغاز به کار کرد . بدنی اصلی IPC مبنی بر لزوم تاسیس کمیته ملی پارالمپیک در ایران از سوی دکتر استید وارد ریاست وقت سازمان فوق جهت دیدار و گفتگو دعوت بعمل آمد . در پی دیدار استیدوارد با ریاست وقت مجلس شورای اسلامی آقای ناطق نوری و از سوی دیگر مشاهده فعالیت های گسترده ورزش معلولین در کشور با تاسیس کمیته ملی پارالمپیک موافقت به عمل آمد .
به دنبال تایید فوق و با تهیه اساسنامه کمیته ملی پارالمپیک ( NPC) این کمیته رسما مورد تایید کمیته ملی المپیک( NOC ) کشور واقع و اولین مجمع عمومی آن در تاریخ ۱۷/۱۱/ ۱۳۷۹ برگزار گردید که اعضای هیات رئیسه و اجرایی آن به مدت چهار سال انتخاب گردیدند . فعالیت این کمیته پس از خرید و بازسازی یکدستگاه ساختمان در مورخ ۲۳/ ۳/۱۳۸۰ رسما آغاز و مورد بهره برداری قرار گرفت.