توده های خوش خیم سینه :
پیش زمینه
پستان به طور طبیعی از 15 تا 20 قسمت یا لوب که شامل غدد و مجاری شیری است تشکیل شده که همان نسج ترشحی پستان می باشد . این لوب ها توسط بافت همبند و ساختمان های نگه دارنده احاطه شده و از هم تفکیک می شوند . اطراف هرم پستانی و حد فاصل عضله قفسه سینه و بافت پستانی با بافت چربی احاطه شده است . بافت چربی زیر بافت پستانی می تواند محل انتشار تومور به جدار قفسه سینه باشد سیستم لنفاوی پستان نیز راه ارتباطی پستان به تمام بدن است و در صورت انتشار ، سلولهای سرطانی می توانند به وسیله عروق لنفاوی به تمام نقاط دور دست بدن دست اندازی کنند .راه دیگر انتشار سلولهای سرطانی به نقاط دور دست (به اصطلاح متاستاز)عروق خونی و شبکه ی وریدی پستان می باشد . پستان ها در طول زندگی در اثر تغییرات هورمونی (دوران بلوغ ، بارداری ،یایسگی ) دستخوش تغییراتی می شوند که طبیعی می باشد . هرگونه تغییر بصورت افزایش و تکثیر سلولی را توده و هر گونه رشد فزاینده و کنترل نشده به همراه عدم فعالیت طبیعی فیزیولوژیک را تومور می گویند که به دو دسته خوش خیم و بدخیم تقسیم می شوند .
تقسیم بندی توده های خوش خیم پستان :
_توده های التهابی و عفونی پستان : این توده ها با علایم التهابی به صورت درد ، تورم ، قرمزی و ترشح چرکی از مجرا و یا آبسه خود را نشان می دهند . عفونت ها و آبسه ها ممکن است در دوران شیر دهی مخصوصا در هفته های اول بروز کند . در زنان غیر شیرده ممکن است مجاری زیر دور هاله ی پستان دچار نوعی عفونت مزمن و عود کننده (ماستیت پری داکتای) شوند که در پی تغییرات و پیدایش اسکار (اثر زخم ) در پستان منجر به تورفتگی و جمع شدگی نوک سینه ، پیدایش تو ده هایی در زیر هاله ، تشکیل آبسه و گاهی ایجاد مسیر ارتباطی فرعی (فیستول) از مجاری زیر هاله به طرف پوست دور هاله شوند .
_پستان های فرعی : پستان های فرعی در دوران جنینی بر روی خطوط شیری (زیر بغل تا کشاله ی ران در دو طرف ) در محل زوجهای پستانی رویش می کنند . در انسان تنها یک جفت غده پستانی روی سینه باقی می ماند و سایر نقاط از بین می روند . در صورتیکه این غدد اضافی باقی بمانند غده پستانی فرعی به وجود می آید که گاهی به طور مخفی در زیربغل یا کشاله ی ران باقی مانده و تا دوران شیردهی تشخیض داده نمی شود و با شیردهی دچار تورم و درد می شود .
به طور کلی برداشتن این بافت پستان اضافی یا نوک پستان فرعی ضرورتی ندارد مگر در موادیکه اهداف زیبایی مطرح باشد و یا اختلالات قابل لمس در آنها وجود دارد .
_افزایش حجم پستانها در دوران حاملگی و شیردهی :
__ژنیکوماستی : که به معنای وجود پستانهای زنانه در مردان می باشد در این حالت بیماری محسوب نشده بلکه بدلیل افزایش هورمون استروژن (هورمون زنانه) نسبت به تستوسترون (هورمون مردانه)به وجود می آید و در سه دوره از زندگی آقایان طبیعی است : 1- دوران نوزادی 2-دوران بلوغ 3-در زمان کهولت
0.ژنیکو ماستی به هیچ وجه عامل مستعد کننده سرطان پستان نیست با این وجود نمی توان وجود سرطان پستان را در مردان نادیده گرفت زیرا یک درصد از سرطانهای پستان در مردان شکل می گیرند . ژنیکوماستی در بیماریها و موارد زیر بروز می کند :
· بیماریهای سیروز کبدی
· سرطان پروستات
· سندرم کلاین فلتر (مردانی با یک کروموزم ایکس اضافی ) و سایر نارسایی های کروموزمی مثل دوجنسی (هرمافرودیسم) و غیره .
· مصرف بیش از حد هورمونهای جنسی از جمله دوپینگ ورزشکاران و تسریع رشد عضلات در تناسب اندام .
· در افراد دوجنسی که از مردانه به زنانه تغییر جنسیت داده و با تزریق استروژن ژنیکوماستی در آنها بروز می کند .
· مصرف بیش از حد الکل و برخی مکمل های غذایی و داروها .
تومورهای خوش خیم پستان
_تغییرات فیبروکلیستیک : تغییرات فیبروکستیک شایع ترین اختلال خوش خیم سینه بوده و واکنش شدید و افزایش یافته بافت پستان نسبت به تغییرهای هورمونهای تخمدانی است به طوری که نشانه های این بیماری که شامل درد سینه (گاهی دوطرفه) ، لمس توده های حساس و یا وجود نواحی سفت در سینه است در طی مراحل مختلف سیکل قاعدگی تغییر می کند بطویکه بیشترین علایم درست قبل از قاعدگی پدیدار و بعد از آن کاهش می یابد . تغییرات فیبروکیستیک در حقیقت شامل تغییرات کیستیک و تغییرات بافتی است . تغییرات بافتی نیز شامل پیدایش بافت فیبروز و اسکلروز است . فیبروز عباتست از جمع شدن و سفت شدن بافت و کیست به معنای تجمع مایع در کیست های گرد یا بیضوی است بنابراین تغییرات فیبروکیستیک کیست هایی هستند که توسط بافت فیبروز و نسوج سفت احاطه شده اند . بروز این بیماری در زنان 20 تا 50 ساله شیوع بیشتری دارد اما در هر سنی می تواند بروز کند .
تشخیص و درمان بیماری :
بیمارانی که دارای ضایعات کیستیک متعدد و دردناک هستند باید تحت نظر پزشک معالج بوده ، رژیم غذایی خود را به شرح زیر تغییر دهند و بنا به صلاحدید پزشک برای کاهش درد از مسکن های ساده در نیمه دوم سیکل قاعدگی استفاده نمایند .
بیمارانی که در معاینه سینه آنها تنها یک توده مدور و نرم لمس می شود باید برای تشخیص توده یا کیستیک بودن توده تحت سونوگرافی قرار گیرند .کیست های منفرد باید به محض به وسیله سوزن باریک تخلیه شود اگر مایع کیست خونی نباشد (بی رنگ ، خاکستری ، آبی یا سبز رنگ ) باید برای بررسی عود کیست ، 6-4 هفته پس از تخلیه کامل کیست ، معاینه مجدد انجام شود . در صورتی که مایع خونی باشد بررسی های دیگر از جمله ارزیابی پاتولوژی مایع ، جهت تعیین وضعیت بدخیمی ضروری است .
محدود کردن چربی رژیم غذایی به میزان 25% از کل انرژی دریافتی و پرهیز از مواد محرک (متیل گزانتینها) که در قهوه ، چای ، شکلات ، قهوه و غیره یافت می شود گاهی اوقات موجب کاهش علایم می شود فواید کاهش نمک و استفاده از داروهای ادرارآور (دیورتیکها) مورد بحث است . برخی پزشکان مصرف مکمل های ویتامینی مانند ب6 ، ای و ... را توصیه می کنند . در خانمها با علایم شدید ممکن است قرصهای جلوگیری از بارداری ، تاموکسی فن و یا آندوژنها توصیه می شود که به دلیل عوارض جانبی در همه موارد تجویز نمی شود .
_فیبروآندوم پستان : شایعترین تومور خوش خیم پستان است ، بیشتر از بافت فیبروز، تشکیل شده است و سفت و مشخص و لغزنده است . زمانی رشدش متوقف می شود که قطر آن به 2 تا 3 سانتی متر برسد فیبروآندوم ارتباط مستقیمی با حساسیت پستانها نسبت به هورمون استروژن دارد بنابراین بیشتر در دهه دوم و سوم زندگی در خانمها اتفاق می افتد و گاهی علایم آن شبیه به سرطان بدخیم بروز می کند 10 تا 50 درصد فیبروآندوم با رشد بسیار سریع در حوالی سنین شروع قاعدگی ایجاد می شود که به آن آندوفیبروم جوانان گفته می شود .
تشخیص و درمان بیماری
تشخیص قطعی فیبروآندوم با معاینه بالینی ، سونوگرافی و بررسی سلولی پس از تخلیه توده با سوزن باریک می باشد . پس از تشخیص اگر سن بیمار کمتر از 30 سال باشد و اندازه توده کمتر از 3 سانتی متر باشد و بیمار برای پیگیری و بررسی مداوم در دسترس بوده و جزء گروه پرخطر برای سرطان پستان (زنان بالای 50 سال ، دارای سابقه خانوادگی سرطان پستان ، چاق ، مصرف کننده زیاد چربی والکا و ...) نباشد می توان بیمار را در فواصل 6 ماهه با انجام سونوگرافی و معاینه توسط پزشک تحت نظر قرار دارد . در این مدت اگر فیبرو آندوم رشد کرده باشد بهتر است از سینه خارج شود . در تمامی حالاتی که سن بیمار بالای 30 سال است یا هر یک از موارد فوق وجود نداشته باشد جراحی و خارج کردن ضایعه از سینه توصیه می شود .
_پاپیلوم : پاپیلوم بصورت توده ای در مجاری بزرگ در ناحیه ی زیر آرئول (هاله ی دور نوک سینه)ظاهر می شود که استعداد و پیشرفت به سمت بدخیمی را دارد و با علایم ترشحات خونی رنگ یک طرفه از نوک سینه بروز می کند که باید با توده های سرطانی که با ترشحات خونی از نوک سینه همرامند افتراق داده شود .
"اگرچه 80 درصد توده های سینه خوش خیم هستند اما در صورت کشف هر گونه توده مشکوک در سینه به پزشک مراجعه کنید "