درد استخوان های کف پا ( Metatarsalgia )
اصولا این صدمه دیدگی در ورزش های با تماس بالا که در آنها اندام تحتانی بخصوص درگیر این تماس ها است دیده می شود.
آناتومی کاربردی
وزن بدن تمام ما به دو پا انتقال می یابد
فشار وارد بر سر قدامی استخوان های کف پا در هنگام فرود پا بر زمین و نیز هنگام بلند شدن پاشنه
هنگام دویدن و راه رفتن افزایش می یابد. در خلال این انتقال انرژی فشار
وارد بر سر استخوان ها کف پایی اول و دوم ( که در آنها انگشتان شست پا و
انگشت دوم قرار دارند )
بیش از سایر استخوان های کف پایی می باشد. حداکثر نیروی عمومی
وارد بر پا در هنگام دویدن به 275 %
وزن بدن می رسد. یک دونده امکان دارد بر روی هر پا طی دویدن یک مایل حدود
110 تن نیرو اعمال کند و همین امر آنها را مستعد شکستگی استرسی و درد در این اندام می کند.
بیومکانیک ورزشی
ورزش هایی با تماس بالا مثل دویدن و پریدن
( تماس با سطح ) ورزشکاران را مستعد درد در کف پا می کند. بسیاری از ورزش های دیگر مثل تنیس
و فوتبال هم ورزشکار را مستعد آسیب قسمت جلویی پا و درد آن ناحیه می کند.
شرح حال پزشکی
• شرح حال مبنی بر درد در قسمت جلوی پا در عقب انگشتان بخصوص
انگشت اول و دوم پا .
• درد در حالتی که فرد پاشنه را بلند
میکند و نیز طی فازی از دویدن که فرد پا را از زمین بلند می کند تشدید می شودد.
• شروع درد حالتی مزمن داشته که اغلب به
مرور زمان تشدید یافته است.
• اگر درد ناشی از التهاب عصب باشد در
ناحیه جلوی پا بی حسی نیز به همراه درد وجود خواهد داشت.
معاینه بالینی
• یافته معمول در معاینه درد در هنگام
لمس کف پا در ناحیه پشت انگشتان است .
• عدم وجود درد در ناحیه بین انگشتان به
نفع وجود التهاب عصب بین انگشتی است.
• در ناحیه جلوی پا اغلب ضخیم
شدگی پوستی وجود دارد ( plantar keratosis )
• در افراد با التهاب عصبی بیشترین درد
در لمس فضای بین انتهای قدامی استخوان های کف پائی است. ( web space )
• فشار دادن ناحیه سرهای قدامی استخوان های
کف پا امکان دارد سبب ایجاد " تق " یا " کلیک " گردد که به
آن نشانه mulder می
گویند.
علل مستعد کننده
• اعمال فشار مداوم و تکرار شونده روی پا امکان دارد سبب التهاب
پریوست استخوان و ایجاد درد شود
• سطح بالای فعالیت
• سفتی تاندون های باز کننده پا
• ضعف واحد عضله – تاندون خم کننده های
پا
• تاندون آشیل سفت و کم انعطاف
• انحنای زیاد کف پا در داخل
بررسی های تصویری
• به عنوان اولین قدم انجام رادیوگرافی
پا لازم است.
• برای بررسی شکستگی های استرسی لازم
است رادیوگرافی های مکرر یا اسکن استخوانی صورت گیرد.
• سونوگرافی می تواند به تشخیص مواردی
مثل بورسیت و التهاب و تجمع مایع مفصلی و التهاب عصب کمک کند.
• ام آرآی
در بررسی علل متعدد مفید است و می
تواند صدمات ناشی از ضربه ، اختلالات جریان خون پا و التهابات مفصلی را نشان دهد.
پلان درمانی
• فاز
حاد : استفاده از سرمادرمانی و استراحت به پا همراه با بانداژ فشاری پا لازم است . عدم اعمال وزن به پا در 24 ساعت اول با استفاده از
چوب زیر بغل لازم است انجام گیرد. بعد از 24 ساعت اول استفاده از
اولتراسوند مفید است و باید حرکات مفصلی غیر فعال روی پا انجام شود. بعد از روز اول
می توان برنامه
بازتوانی را شروع کرد که شامل باز و بسته کردن انگشتان پا و حرکاتی
خاص است که در این مجال نمی گنجد.
استفاده از کفش های طبی خاص که حاوی اورتوزهای نیمه سخت هستند مفید
می باشد. این کفشها بخصوص در افرادی که قوس داخل پای افزایش یافته و عمیق
دارند مفیدند. در افرادی که دچار ضخیم شدگی پوست قسمت قدامی کف پا شده
اند برداشتن این پوسته های اضافی می تواند در کاهش درد مفید باشد.
•
فاز بهبودی : هدف
درمان بازیابی دامنه حرکات نرمال
مفصلی و رفع درد ورزشکار است . برای این منظور و رفع فشار از روی پا تا رفع
کامل التهاب لازم است. به محض اینکه درد رفع شد لازم است ورزش های فعال
روی دامنه حرکتی مفاصل شروع گردد و
تقویت عضلانی با انجام حرکات ایزومتریک و ایزوتونیک صورت گیرد . بیشترین
تاکید بر روی حرکت خم شدن رو به بالای پا می باشد ( دورسی فلیکسون پا ) که این
ورزش سبب کاهش استرس روی قسمت قدامی پا می شود. ورزش شنا در این فاز برای حفظ تناسب و آمادگی
جسمانی تا زمان بهبودی بسیار مفید است . در افرادی که پزشک برای آنها تشخیص
التهاب عصب بین استخوانی گذارده است شاید بلوک عصب و تزریق کورتون بهترین
درمان باشد که پزشک باید تصمیم آنرا بگیرید.
• جراحی : در
افرادی که به هر دلیل درمان محافطه
کارانه و طبی جواب ندهد روش های جراحی برای کاهش فشار روی کف پا و اصلاح
قرارگیری استخوان های کف پا صورت می گیرد.
بازگشت به رقابت
زمان بازگشت به فعالیت و رقابت بسته به
ماهیت آسیب و نوع رشته ورزشی فرد متفاوت است. زمان بازگشت به فعالیت ورزشی
زمانی است که آسیب بر طرف شده و قدرت و انعطاف پذیری مناسب ایجاد و حس عمقی مناسب با انجام برنامه های بازتوانی
ایجاد گردد. در
دومیدانی کاران زمان بازگشت زمانی است که 90 % از قدرت عضلانی قبل از آسیب کسب شده باشد و
فرد تعادل و حس عمیق خوبی را بدست آورده آورده باشد.
پیشگیری
استفاده از کفی های مناسب و تراشیدن ضخیم شدگی
های پوستی جلوی پا در حفظ تعادل و پخش مناسب فشار روی کف پا می تواند از بروز درد کف پا جلوگیری
کند. کفش مناسب و اندازه
پا د پخش متعادل نیرو و حفظ سلامت پا مهمترین نقش را دارد.
پیش آگهی و دورنما
به طور کلی پیش آگهی خوب است و در اغلب موارد بدون جراحی و با
انجام درمان طبی و محافظه کارانه درمان می شود.