ناهنجاریهای اسكلتی
ناهنجاریهای اسكلتی
نشستن روی صندلی
فقرحركتی و عادتهای نامناسب در ایستادن، راه رفتن، نشستن و حمل اشیای سنگین از مهمترین علل و عوامل بروز ناهنجاریهای وضعیتی به شمار میرود
گزارش شده كه شیوع كمردرد در میان دانشآموزان بیش از بیست درصد است
حركات اصلاحی شاخهای از علوم ورزشی و دانشی كاربردی در جامعه و بویژه در مدارس است كه مشتمل بر اهداف عمده شناسایی، آموزش، پیشگیری، بهبود و اصلاح ناهنجاریهای بدن و عادات حركتی افراد میباشد. از این رو، شناسایی علل و عوامل مشترك بروز چنین وضعیتهای ناهنجار و آثار كلی این عوارض ضروری به نظر میرسد. شایان ذكر است كه برخی از این عوامل مربوط به وضعیت خود فرد و برخی دیگر مربوط به محیط و شرایط بیرونیاند. برخی از علل و عوامل بروز ناهنجاریهای وضعیتی عبارت است از:
اختلالات ژنتیكی و مادرزادی؛
بیماریها مانند كسانی كه در اثر ابتلا به سل ستون فقرات به انحراف شدید ستون فقرات مبتلا میشوند؛
صدمات؛ فقر حركتی و عدم تحرك مناسب؛
عادات نامناسب در ایستادن، راه رفتن، نشستن و حمل اشیای سنگین مانند حمل كیفهای سنگین در كودكان دبستانی؛
شغل و وضعیتهای غیر صحیح و یكنواخت بدنی و انجام امور روزمره در حالت نامناسب یا فعالیتهای ورزشی و حركتی نامناسب مستمر؛
تقلید الگوهای حركتی و وضعیت بدنی غلط و نامناسب؛
استفاده از پوشاك نامناسب از قبیل كفش یا تجهیزات غیراستاندارد مانند صندلی، میز و نیمكتهای مدارس به ویژه در سنین دبستان و دوران رشد؛
كمبود محركهای رشدی مانند نور، آب و هوای مناسب، محیط و تغذیه؛
وضعیتهای روانی و شخصیتی، مانند افرادی كه خجالتی هستند یا افسردگی روحی داشته و بیشتر در وضعیتی به سر میبرند كه سرشان به طرف پایین است و این مسأله در دراز مدت موجب افتادن سر به جلو میشود؛
افزایش وزن كه به منزله عاملی در بروز برخی از عوارض مانند كف پای صاف، علت اولیه یا دست كم یك عامل تشدیدكننده ضعف قوسهای كفپا محسوب میشود؛
مسایل فرهنگی و تربیتی كه وضعیت بدنی خاصی را به طور مثال در نشستن توصیه و ترویج میكند. برای مثال نوع خاصی از نشستن (چهار زانو نشستن) را نشانه ادب و احترام یا نوعی راه رفتن را نشانه تواضع میدانند؛
تیپ بدنی: افراد چاق استعداد بیشتری برای ابتلا به عوارض كف پای صاف و زانوهای ضربدری دارند و در افراد بلند كه میل به افتادن بالاتنه به طرف جلو بیشتر است احتمال ابتلا به عارضه گرد پشتی نیز بیشتر است؛
سن: در برخی از سنین ابتلا به برخی از عوارض بیشتر است. چنانكه سنین 7-5 سالگی را اولین دوره تغییر شكل بدن و 13- 5/10 سالگی را دومین دوره تغییر شكل و ایجاد انحرافات بدن نامیده اند. هم چنین نوعی از عارضه كج پشتی حدود 15-12 سالگی شیوع بیشتری دارد.
نشستن بر روی صندلی
عادات غلط و نامناسب یكی از علل بروز ناهنجاریها میباشد كه یكی از این عادات، نشستن است. محققان دریافتهاند فردی كه به غلط بر روی صندلی به جلو متمایل میشود، فشار بر روی بخش جلویی مهرهای گاهی به 50 -100 كیلوگرم میرسد و این امر میتواند موجب بروز سایر ناهنجاریهای ستون فقرات شود. گزارش شده كه شیوع كمردرد در 3/33 درصد دانش آموزان دبیرستانی و 8/22 درصد دانش آموزان 6-12 ساله وجود دارد.
مدت زمانی را كه فرد چه در حال استراحت و چه در زمان انجام دادن امور در وضعیت نشسته به سر میبرد بیشتر از وضعیت ایستاده است و همین امر میتواند در شكلگیری وضعیت بدنی، بویژه در سنین رشد مؤثر باشد. چنین براورد شده كه حدود 88-84 درصد از اوقات دانشآموزان در مدارس ابتدایی، در وضعیت ساكن و نشسته میگذرد، حال آنكه دانشآموزان فقط 32 درصد از این زمان را به پشتی صندلی خود تكیه میدهند. بنابراین آموزش چگونكی وضعیت نشستن به دانشآموزان اهمیت دارد كه این مهم در بعضی از كشورها مانند دانمارك انجام میشود. در ادامه به توضیح انواع نشستن بر روی صندلی، استانداردهای میز و صندلی و نحوه نشستن بر روی زمین خواهیم پرداخت.
استفاده از صندلی بسیار معمول شده است. به طور كلی صندلیها به انواع صندلیهای رسمی (اداری) و تشریفاتی (استراحتی) تقسیم میشود، مثل صندلیهای اداری و مبل. در نشستن و برخاستن سه مرحله را باید در نظر بگیریم: (1) نحوه فرود آمدن؛ (2) نحوه نشستن و اسقرار یافتن؛ و (3) نحوه برخاستن.
در مرحله اول مهم نیست كه چه نوع صندلی به كار میرود، بلكه مهم آن است كه هنگام فرود آمدن، مركز ثقل و بالاتنه با كنترل و به آرامی فرود آید و از ارتفاع رها نشود. جلوگیری از ضایعات ستون فقرات و زیبایی و موزون بودن حركات از مزایای رعایت مرحله اول نشستن است. مهمترین نكته آن است كه فرد با كنترل بر نشیمنگاه فرود آید نه اینكه خود را رها كرده و به اصطلاح «سقوط» كند.
نشستن بر روی صندلیهای اداری به مراتب راحتتر از مبلهاست، زیرا سطح ارتفاع و اتكای آنها مناسب و انعطافپذیری آنها كم است و علاوه بر آن، اغلب صندلیها دسته و فاصله مناسب و فضای كافی بین پایه و میز دارند. همچنین وضعیت قایم بالاتنه و حالت طبیعی قوسها به دلیل سفت بودن سطح اتكای صندلی، داشتن پشتی و گاه زیرپایی بهتر حفظ میشود.