کاربرد روانشناسی در ورزش قسمت دوم
3-ايجاد انگيزش و حفظ آن تا رسيدن به هدف ؟
-تعريف انگيزش:نيرو، ظرفيت و يا عاملي است كه سبب توليد رفتاري خاص گردد و وقوع آن رفتار را تا رسيدن به هدف تقويت (تضمين) كند.
-انگيزش داراي دو جنبه مي باشد 1- جهت (انتخاب هدف ) 2-شدت (مقدار خواست و نيروي توليد شده براي رسيدن به هدف )
انگيزش داراي دو منبع مي باشد : 1- دروني 2-بيروني
آنچه كه يك مربي انجام مي دهد تا ايجاد/ حفظ انگيزه نمايد
- ارائه تمرينات متنوع و هدفمند در آموزش
-تعيين اهداف متناسب با رشد و شكوفايي فني و جسماني و تاكتيكي براي ورزشكار
-ارائه بازخوردهاي مناسب، از لحاظ (محتوي ، زمان ،شدت بازخورد)
-كنترل نوع ، ميزان و سبك ارائهي پاداشها و مشوق ها
-تقويت و تاكيد بر جبنه هاي افزايش دهنده اعتماد به نفس در ورزشكار
-شناسايي ، معرفي و جلوگيري از بروز عوامل كاهش دهنده انگيزش دروني
-استفاده از دانش مهارتهاي رواني و روشهاي شناختي جهت تقويت رفتارهاي هدفمند
4-كنترل سطح انگيختگي و كاهش اضطراب
-آشنا نمودن ورزشكار با وظايف (در تمرين و قبل از مسابقه)
-آموزش مهارتهاي ذهني ، افزايش ميزان توجه و تمركز
-تقويت اعتماد به نفس واقعي
-صبر معقول در بروز اشتباهات و بررسي علل آنها
-توجه به آسيب ديدگي ها و شرايط بدني ورزشكار
-جلوگيري از بزرگ و يا كوچك شمردن غير متعارف رقيب
-تاكيد بر نقاط قوت و طرحهاي از قبل تمرين شده براي كسب امتياز
5-افزايش ظرفيت هاي ذهني –توجه و تمركز
توجه (Attention) فرايندي است كه آگاهي ما را هدايت مي كند.
تمركز : (Concentration) محدود كردن توجه جهت دنبال كردن يك محرك خاص در محيط
احساس ادراك تصميم
توجه
تمرينات و شرايط حفظ توجه:
1-ارزيابي نقاط قوت و ضعف توجه
2- ارزيابي ميزان و نوع توجه مورد نياز براي هر ورزش خاص
3-ارزيابي خصوصيات شخصيتي و موقعيتي كه احتمالا ميزان برانگيختگي را تحت تاثير قرار داده و موجب بروز رفتارهاي خاص تحت شرايط فشار مي شوند
4-شناسايي مشكل در موقعيت خاص و الگوهاي خطا
5-بكارگيري روش مناسب جهت مداخله و آموزش روش صحيح حفظ توجه
6-تنش زدايي و آرامش بخشي ( Relaxaition )
مربيان و ورزشكاران مي تواند و مي بايست در صورت لزوم با بكار گيري مهارتهاي ذهني از جمله :
-آرامش دهي (آرام سازي ) با استفاده از تصوير سازي ذهني
-آرامش دهي خود گردان
-تمرينات آرامش تدريجي يا پيش رونده
-آرامسازي براساس بازخورد زيستي
فشار ناشي از رقابت هاي سخت وسنگين را كاهش داده يا كنترل نمايند.
7-استفاده از مهارتها و تمرينات ذهني –رواني ويژه
-تمرين ذهني Mental Training
-مرور ذهني Mental Rehearsal
-تصوير پردازي Imagery
-گفتگوي دروني (صحبت بازخورد –خود گفتاري ) selftalk
-هدف گذاري Goal setting
مهارتهاي ذهني :
تمرين و مرور ذهني داراي كاربرد:
در مهارتهايي كه عناصر شناختي بسيار دارند
-بررسي راههاي ممكن براي انجام يك كار
-بررسي احتمال وقوع اشتباهات و تغيير شرايط محيط اجرا
-دور شدن از تنش هاي موجود در محيط و پيش گيري از پيش انگيختگي
-امكان تمركز بيشتر بر وظايف با رعايت جزئيات اجرا
تصوير سازي:
تصوير سازي ذهني ، فرايندي كاملتر از تجسم (تصور) ساده مي باشد. زيرا علاوه بر بكارگيري چند حس در ايجاد شرايط به اندازهايي حواس را تحريك و درگير مي نمايد كه سبب توليد تركيب كاملي از اجرا در ذهن مي شود.
اين تركيب ذهني مي تواند داراي دو چشم انداز باشد:
الف) كنترل حركات در حاليكه مشغول انجام كار مي باشد.
ب)تماشاي اجرا بصورت بيروني (ديدن از خارج از محيط اجرا)
گفتگوي دروني : ( خودگفتاري –صحبت با خود)
يكي از مراحل اساسي شكل گيري فرايندهاي ذهني بويژه تمرين و تصوير سازي در توسعه مهارتهاي رواني در محيط اجرا:
-كمك به واضح تر نمودن شرايط محيط
-به خاطر آوردن تجربيات
-تاكيد بر جزئيات
-تاكيد بر عناصر مثبت موثر در كسب نتيجه
-مرور اهداف و تقويت انديشه هاي منطقي
هدف گذاري : كوتاه مدت، ميان مدت ، بلند مدت
به منظور:
-تلاش بيشتر
-تقويت انگيزه هاي دروني
-تداوم فرايندهاي تكاملي و بلوغ ورزشي
-تمركز بهتر بر وظايف و تكاليف
-كنترل فرايندهاي پيش از تمرين،مسابقه و پس از آن
-حفظ آرامش و اعتماد به نفس در دراز مدت
منابع
1-Applied Sport Psychology -4th. Ed .J.M. williams, 2001
2-راهنماي مربيان در روان شناسي ورزشي ويرايش جديد،ترجمه دكتر محمد خبيري – بامداد كتاب 1385
3-روان شناسي ورزشي از تئوري تا عملي –ترجمه علي اصغر مسدد، موسسه اطلاعات 1380
4-روان شناسي ورزشي-ترجمه فتح ا... مسيبي – بامداد كتاب 1386
5-فراتر از پيروزي، ترجمه دكتر رحمت ا... صديق سروستاني –كميته ملي المپيك ج.ا.ا 1382