دانش و ورزش

هر دانشي داراي دو بعد مي باشد:

1-مفاهيم ، نظريه ها (تعاريف و مباحث نظري)

2-كاربردها (زمينه هاي پژوهشي و راهبردهاي عملياتي)

و روان شناسي نيز همچون ساير دانش هاي جامع و كامل اين دو بعد را داراست.

تعريف و مفهوم دانش روان شناسي ورزشي:

اگر روان شناسي را علم مطالعه رفتارها و حالت هاي رواني انسان و ساير موجودات زنده بدانيم و بپذيريم كه ورزش يك رفتار است. و طبيعا داراي ابعاد روان شناختي مي باشد

بنابراين مي توانيم روان شناسي ورزشي را:

دانش مطالعه ، شناخت و توسعه رفتارها و حالتهاي رواني ورزشكاران و ساير افرادي قلمداد كنيم كه به نوعي در محيط ورزش درگير مي باشند.

همچنين مي توان گفت كه روان شناسي ورزشي:

  دانش گزينش درست و برانگيختن مناسب ورزشكار به منظور توليد حداكثر عملكرد مي باشد.

و روان شناسان ورزشي با كاربرد اين دانش سعي دارند تا :

1-اطلاعات مربوط به شرايط خاص ورزشكاران در تمرين و مسابقه را گردآوري نمايند.

2-زمينه هاي ذهني لازم را در ورزشكار براي موفقيت در اجرا فراهم آورند.

3-عوارض ناشي از شرايط نامطلوب را كاهش دهند...

 

روان شناسي ورزشي كاربردي (كاربردهاي دانش روان شناسي در ورزش)

Applied Sport Psychology

عبارت از دانشي است كه اقدام به شناسايي و درك نظريه هاي روان شناختي و فنون كاربردي ارائه شده در اين نظريه ها جهت استفاده در محيط ورزش مي نمايد تا سبب توسعه، بهبود و تضمين عملكرد ورزشكاران و شركت كنندگان در فعاليت بدني هدفمند گردد.

كاربرد روان شناسي در محيط فعاليت بدني:

براي شناخت كاربردهاي روان شناسي درورزش مي بايست افرادي را كه به نوعي با اين محيط درگير هستند بشناسيم، بنابراين مي توان گفت كه كاربران روان شناسي در محيط فعاليت بدني عبارتند از :

1-روان شناسان ورزشي

2-مربيان

3-ورزشكاران

4-مديران و سرپرستان تيمها

5-پزشكان و دستياران

مزاياي مطالعه و آشنايي با روان شناسي ورزشي براي مربيان و ورزشكاران:

1-بدست آوردن توانايي توصيف رفتار در موقعيت هاي يادگيري ، تمرين و مسابقه

2-بدست آوردن قدرت تشخيص علت واقعي بروز برخي از رفتارها

3-افزايش قدرت پيش بيني رفتارها با توجه به شناخت ورزشكار از محيط اجرا

4-توانايي اعمال نفوذ در رفتار (دستكاري و كنترل رفتار) به منظور ارتقاي عملكرد

5-تشخيص زير ساخت هاي شخصيتي افراد و اشراف به تفاوتهاي فردي ميان ورزشكاران

اهم كاربردهاي روان شناسي در محيط  ورزش و فعاليت بدني :

1-توسعه دانش هاي وابسته در يادگيري ، آموزش ، تمرين و گزينش ورزشكاران

2-ايجاد خودباوري –اعتماد به نفس

3-ايجاد انگيزه و انرژي رواني مناسب

4-كاهش برانگيختگي و اضطراب

5-افزايش توجه و تمركز

6-تنش زدايي و آرامش بخشي

كاربردهاي روان شناسي ....  

Train Your brain like  Your Muscles).)

1-توسعه ظرفيت هاي عملكرد انساني با استفاده از دانش هاي وابسته ، رشد و تكامل حركتي ، يادگيري حركتي

- بكارگيري روشهاي نوين و مناسب و كار آمد در آموزش، تمرين و اجراي مهارتهاي ورزشي مثلا :

   روشهاي بازخورداري (آگاهي از نتايج اجرا)

-روش هاي تنبيه و تشويق ورزشكار جهت توسعه يا كنترل رفتار

-دقت بيشتر در استعداد يابي و توجه به ظرفيت هاي پايه رواني در ورزشكاران

الفباي كنترل رفتارها:

الف)اگر محركي كه از قبل سبب توليد رفتاري خاص مي شده، در محيط حضور داشته باشد

ب)و رفتار متعاقب آن محرك مجددا توليد مي شود.

ج)پس آنچه كه بايد روي خواهد داد

بنابراين  :                     

                                حضور                                                حذف                                 

 

2-باور آنكه مي تواني (خود كار آمدي ) 

 (Believing  That  one can)

-هر كس مي تواند كارهاي را انجام دهد (Self-efficacy)

-عزت نفس :(Self-esteem)

هر فردي براي خودش ارزشي قائل است Believing  That who I am))

-اعتماد به نفس self-confidence

-هر فرد مي تواند با اتكاء به تجربه اش كارهايي را انجام دهد كه از نتيجه آنها آگاه است

تعريف خود كار آمدي:

«قضاوت فرد دربارة توانايي هاي خودش در اجراي موفقيت آميز يك كار خاص» ‌ در واقع: توانايي پذيرش مسئوليت و نتيجه اعمال انجام شده:

-اگر موفق شده ام پس توانسته ام كار را آنگونه كه بايد انجام دهيم. اسناد دروني

-اگر موفق نشده ام به دليل آن بوده كه در برخي از محاسبات و يا برخي از وظايفم كوتاهي و يا بي دقتي به خرج داده‌ام !

عزت نفس

«باور آنكه من فردي هستم با توانائيهاي متفاوت از ديگران كه اين تواناييها براي موفقتيم مهم هستند »

-عزت نفس مبناي شكل گيري اعتماد به نفس مي باشد و اعتماد به نفس

«حالتي از يقين است و باور آنكه نيرويي و انديشه‌اي براي انجام اين كار خاص در فرد وجود دارد».

خوشبيني و خود كارآمدي اعتماد به نفس را تكامل مي بخشند. زيرا ظرفيت صحبت با خود را در فرد ايجاد و تقويت مي نمايند و صحبت با خود (خودگفتاري)كليد شكل گيري اعتماد به نفس مي باشد.

فنون (تكنيك هاي) شناختي ايجاد اعتماد به نفس:

در ابتدا مي بايست مفاهيم غلط و نادرست موجود در ذهن برخي از مربيان و ورزشكاران را در رابطه با اعتماد به نفس شناسايي كنيم :

1-اعتماد به نفس چيزي است كه يا در فرد وجود دارد يا ندارد !

2-فقط بازخوردها و نتايج مثبت مي توانند اعتماد به نفس ايجاد نمايند !

3-موفقيت همواره اعتماد به نفس مي آفريند!

4-اعتماد به نفس برابر با غرور و تكبري آشكار مي باشد!

5-اشتباهات بطور ناخواسته اعتماد به نفس را نابود ميكند

پيش نيازها (شرايط مقدماتي ) جهت ايجاد اعتماد به نفس :

-درك تعامل ما بين انديشه و عمل

-رشد صادقانه خود آگاهي در فرد (آيا واقعا من بصورتي فكر و عمل مي كنم كه برايم موفقيت بدنبال آورد ؟ )

-توسعه و تكامل فرم توصيفي خوش بيني (رشد ذهن بصورتيكه قادر به توصيف خوبي /بدي واقعه باشد .

-در پيش گرفتن روشي از روان شناسي توفق (برتري جويي)با اتكاء بر :

1-پيش بسوي روياها             2- تمركز بر روي موقعيت ها

3-بهترين دوست و ياور خود بودن      4-ساختن واقعيتي براي خود   

وظايف مربي براي توسعه اعتماد به نفس :

1-رفتار مطابق الگوهايي كه سبب تقويت پيش داوري هاي غلط و مرتبط با اعتماد به نفس نگردد.

2-تلاش براي افزايش دانش فني و سطح كيفي اجراي ماهرانه در ورزشكار

3-ارزيابي و بازخورد مناسب از شرايط فني و قابليت هاي واقعي ورزشكار

4-تلاش جهت تدوين و بكارگيري بهترين برنامه هاي توسعه، حفظ و ارتقا آمادگي جسماني ورزشكار

5-آگاه ساختن ورزشكار نسبت به موقعيت هاي مناسبي كه ورزشكار بتواند شگردهايش را به اجرا بگذارد

6-هدف گذاري واقعي و مطابق با ميزان توانائيهاي فني و جسماني واقعي در ورزشكار

7-استفاده از الگوهاي روان شناختي مناسب جهت حفظ انگيزش جلوگيري از فشار رواني .....